Kolejne korzystne wyroki w sprawach o zwrot subwencji PFR: rekomendacja CBA i grzywna sprzed subwencji nie wystarczą

Na łamach bloga na bieżąco omawiamy trendy orzecznicze w sprawach o zwrot subwencji finansowych z Tarczy Finansowej PFR. W ostatnich miesiącach wyraźnie widać kierunek: pozew PFR oparty wyłącznie o negatywną rekomendację CBA oraz informację o ukaraniu osoby powiązanej z beneficjentem (np. członka zarządu) nie musi oznaczać automatycznej wygranej PFR.

We wcześniejszej publikacji wyjaśnialiśmy, dlaczego sama grzywna osoby fizycznej sprzed udzielenia subwencji nie może stanowić podstawy do żądania zwrotu: (link) https://www.knaplegal.pl/post/pozew-o-zwrot-subwencji-pfr-a-rekomendacja-cba-czy-grzywna-uzasadnia-oskarżenie-przedsiębiorcy-o-k

Dwa kolejne wyroki: Szczecin (15 stycznia 2026 r.) i Gdańsk (4 lutego 2026 r.)

To stanowisko zostało ostatnio podzielone w dwóch sprawach z powództw Polskiego Funduszu Rozwoju S.A. przeciwko beneficjentom Tarczy Finansowej:

• Sąd Okręgowy w Szczecinie – wyrok z dnia 15 stycznia 2026 r.

• Sąd Okręgowy w Gdańsku – wyrok z dnia 4 lutego 2026 r.

W obu przypadkach negatywna rekomendacja CBA miała wynikać z tego, że osoba fizyczna związana z beneficjentem (członek zarządu) została ukarana grzywną za występek karno-skarbowy. Kluczowe jest jednak to, że zarzucane czyny miały miejsce przed udzieleniem subwencji finansowej przez PFR.

Co wynika z podejścia sądów: 3 najważniejsze tezy

W przywołanych wyrokach sądy przyjęły w szczególności, że:

1. Grzywna sprzed subwencji ≠ „uzasadnione ryzyko nadużyć” - Sam fakt ukarania grzywną osoby fizycznej związanej z beneficjentem przed uzyskaniem subwencji nie przesądza, że po stronie beneficjenta zachodzi uzasadnione ryzyko nadużyć.

2. Cel rekomendacji CBA: zapobieganie niewłaściwemu wykorzystaniu środków - Z pism CBA załączanych do pozwów (w tym z pisma z dnia 2 lutego 2024 r.) wynika, że celem rekomendacji było uniknięcie niewłaściwego wykorzystania subwencji finansowej. Jeżeli beneficjent wykorzystał subwencję prawidłowo, to ryzyko, na które powołuje się CBA – a w ślad za nim PFR – nie zmaterializowało się, a dochodzenie zwrotu subwencji jest nieuzasadnione.

3. Brak wymogu „całkowitej nieskazitelności” osób powiązanych - Warunkiem udziału w Tarczach Finansowych PFR nie była „idealna” historia osób powiązanych z beneficjentem. W realiach obrotu gospodarczego mogą zdarzać się incydenty formalne (np. opóźnienia w deklaracjach, błędy biura rachunkowego) i nie czynią one automatycznie z przedsiębiorcy podmiotu podejrzanego o wyłudzenie środków publicznych.

   
   

Kiedy PFR może faktycznie dochodzić zwrotu subwencji finansowej?

W uproszczeniu: wtedy, gdy istnieje realna, konkretna podstawa, a nie wyłącznie „abstrakcyjne ryzyko”. W szczególności:

• gdy subwencja została uzyskana w wyniku przestępstwa, albo

• gdy środki zostały w oczywisty sposób przeznaczone na cele niezwiązane z działalnością gospodarczą.

Praktyka: apelacja PFR mimo przegranej w I instancji

Z doświadczenia wynika, że nawet po oddaleniu powództwa w I instancji PFR zawsze składa apelację. Jest to o tyle zaskakujące, że takie działania generują dodatkowe koszty (także po stronie PFR) i wydłużają postępowania – mimo utrwalającego się kierunku orzeczniczego w tego typu sprawach.

Otrzymałeś pozew PFR oparty o rekomendację CBA?

W takich sprawach kluczowe jest wykazanie, że:

• subwencja została wydatkowana zgodnie z celem programu,

• PFR nie wykazał materializacji „ryzyka nadużyć”,

• a powołanie się na incydent dotyczący osoby fizycznej sprzed subwencji nie zastępuje dowodu nadużycia po stronie beneficjenta.