Adwokat Sebastian Knap dla Prawo.pl: pozew PFR o zwrot subwencji z kuriozalną rekomendacją CBA w tle

Na łamach naszego bloga wielokrotnie opisywaliśmy problemy związane z pozwami PFR o zwrot subwencji finansowej w związku z rekomendacją CBA.

Przypadek przedsiębiorcy spod Kalisza, przeciwko któremu PFR skierował pozew o zwrot subwencji finansowej udzielonej w Tarczy Finansowej PFR, przekracza jednak granice racjonalności.

Sprawa została opisana również na portalu Prawo.pl. Wypowiedź adw. Sebastiana Knapa dotycząca tego wyroku dostępna jest pod tym adresem: https://www.prawo.pl/biznes/zwrot-subwencji-pfr-sad-oddala-pozew-oparty-o-pismo-cba,1545155.html

Pozew PFR o zwrot subwencji w związku z rekomendacją CBA

Na pierwszy rzut oka sprawa nie różniła się istotnie od wielu innych postępowań, w których PFR domaga się od przedsiębiorców zwrotu subwencji finansowej z powołaniem się na enigmatyczną rekomendację CBA. PFR złożył pozew, wskazując, że po stronie przedsiębiorcy miało występować „uzasadnione ryzyko nadużyć”, w tym ryzyko korupcji, prania pieniędzy oraz działania na szkodę interesu majątkowego państwa.

Tego rodzaju ogólne sformułowania pojawiają się w wielu sprawach dotyczących pozwów PFR opartych na rekomendacjach CBA. Problem polega jednak na tym, że za tak poważnymi zarzutami bardzo często nie idą konkretne okoliczności faktyczne, które rzeczywiście uzasadniałyby żądanie zwrotu subwencji.

W tej sprawie sytuacja nabrała zupełnie innego znaczenia dopiero wtedy, gdy na żądanie Sądu Centralne Biuro Antykorupcyjne przedstawiło szczegóły swojej rekomendacji.

CBA powołało się na postępowanie karne zakończone uniewinnieniem

Z pisma przedłożonego do Sądu wynikało, że przyczyną żądania zwrotu subwencji od przedsiębiorcy był fakt, iż w przeszłości - jeszcze przed udzieleniem subwencji przez PFR - przeciwko wspólnikom przedsiębiorcy toczyło się postępowanie karne.

CBA pominęło jednak okoliczność o fundamentalnym znaczeniu: postępowanie to zakończyło się prawomocnym uniewinnieniem wspólników pozwanego przedsiębiorcy jeszcze przed wypłatą subwencji przez PFR.

Innymi słowy, jako podstawa negatywnej rekomendacji została wskazana sprawa karna, która w chwili udzielenia subwencji była już prawomocnie zakończona wyrokiem uniewinniającym.

Ma to szczególne znaczenie, ponieważ CBA jako służba specjalna posiada dostęp do szeregu państwowych baz danych, w tym do Krajowego Rejestru Karnego oraz Krajowego Systemu Informacyjnego Policji. Pomimo tego w informacji przekazanej Sądowi nie przedstawiono pełnego obrazu sprawy.

Sąd Okręgowy w Kaliszu oddalił powództwo PFR

Po ujawnieniu faktycznych przyczyn rekomendacji CBA, jako pełnomocnicy pozwanego przedsiębiorcy, niezwłocznie złożyliśmy stosowne wnioski dowodowe. Ich celem było wykazanie, że okoliczności wskazywane przez PFR i CBA nie uzasadniały żądania zwrotu subwencji finansowej.

Ostatecznie Sąd Okręgowy w Kaliszu oddalił powództwo PFR w całości.

Wyrok nie jest jeszcze prawomocny.

Czy CBA może wyciągać negatywne konsekwencje z samego faktu prowadzenia postępowania karnego?

Na tle tej sprawy pojawia się istotne pytanie: czy CBA może powoływać się na sam fakt prowadzenia w przeszłości postępowania karnego, jeżeli postępowanie to zakończyło się prawomocnym uniewinnieniem?

W naszej ocenie odpowiedź powinna być jednoznaczna.

Samo prowadzenie postępowania karnego w przeszłości nie może być traktowane jako samodzielna podstawa do formułowania negatywnych konsekwencji wobec przedsiębiorcy, zwłaszcza jeżeli postępowanie zakończyło się prawomocnym wyrokiem uniewinniającym.

Prawomocne uniewinnienie nie powinno być pomijane ani relatywizowane przez organ państwowy. Tym bardziej nie powinno stanowić pośredniej podstawy do żądania od przedsiębiorcy zwrotu pomocy publicznej otrzymanej w ramach Tarczy Finansowej PFR.

Jak zachowa się PFR po przegranej sprawie?

Pomimo oczywistego charakteru tej sprawy pozostaje pytanie, czy PFR zdecyduje się na złożenie apelacji.

Z jednej strony dotychczasowa strategia procesowa PFR z innych spraw prowadzonych przez kancelarię zakłada składanie apelacji od wszystkich wyroków. Z drugiej strony PFR administruje środkami publicznymi i przy podejmowaniu decyzji procesowych powinien kierować się zasadami gospodarności, celowości oraz racjonalności wydatków.

Złożenie apelacji w sprawie, w której podstawą żądania zwrotu subwencji okazały się okoliczności nieuzasadniające roszczenia PFR, może prowadzić wyłącznie do dalszego generowania kosztów. Przy uwzględnieniu wartości przedmiotu sporu, kosztów zastępstwa procesowego oraz kosztów obsługi prawnej po stronie PFR, łączny koszt prowadzenia sprawy w II instancji może sięgać nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych.

W skali jednej sprawy kwota ta może wydawać się niewygórowana. Jeżeli jednak uwzględnić, że liczba pozwów PFR związanych z rekomendacjami CBA szacowana jest na około 3.000, skala potencjalnych kosztów wynikających z nieracjonalnych decyzji procesowych może być znacząca.

Pozwy PFR o zwrot subwencji - dlaczego warto dokładnie analizować rekomendację CBA?

Opisana sprawa pokazuje, jak istotne jest dokładne badanie podstaw faktycznych pozwów składanych przez PFR.

W wielu sprawach sama treść pozwu nie pozwala ustalić, na czym konkretnie polegać miało ryzyko wskazywane przez CBA. Dopiero po zobowiązaniu PFR lub CBA do przedstawienia szczegółowych informacji okazuje się, że zarzuty mają charakter ogólny, niepełny albo nie znajdują potwierdzenia w rzeczywistym stanie faktycznym.

Dlatego w sprawach dotyczących pozwów PFR o zwrot subwencji finansowej w związku z rekomendacją CBA kluczowe znaczenie ma aktywna obrona procesowa, analiza dokumentów źródłowych oraz weryfikacja tego, czy PFR rzeczywiście wykazał podstawy swojego roszczenia.

W ramach usług świadczonych przez naszą kancelarię poza przygotowaniem odpowiedzi na pozew lub sprzeciwu od nakazu zapłaty oraz standardowym reprezentowaniem przedsiębiorcy w ramach sporu z PFR oferujemy także usługi dodatkowe takie jak weryfikację sposobu wykorzystania subwencji finansowej przez beneficjenta oraz wskazanie dokumentów, których przygotowanie jest niezbędne do podjęcia obrony przed roszczeniem PFR.