Dwa kolejne prawomocne wyroki w sprawie pozwów PFR o zwrot subwencji finansowej - Sąd Apelacyjny w Lublinie

Z przyjemnością informujemy, że 8 maja 2026 r. nasza kancelaria uzyskała dwa kolejne prawomocne wyroki w sprawach zainicjowanych pozwami Polskiego Funduszu Rozwoju S.A. (PFR) o zwrot subwencji finansowych udzielonych w ramach Tarczy Finansowej PFR 1.0 oraz Tarczy Finansowej PFR 2.0.

Obie sprawy dotyczyły żądania zwrotu subwencji finansowej przez PFR w związku z rekomendacjami Centralnego Biura Antykorupcyjnego. Apelacje PFR zostały oddalone przez Sąd Apelacyjny w Lublinie, co oznacza, że korzystne dla przedsiębiorców wyroki stały się prawomocne.

Rekomendacja CBA nie wystarczy do żądania zwrotu subwencji finansowej

W obu sprawach PFR domagał się zwrotu środków wypłaconych przedsiębiorcom w ramach Tarczy Finansowej, powołując się na rekomendacje CBA. Z dokumentów złożonych do akt wynikało, że po stronie beneficjentów miało występować ryzyko bliżej nieokreślonych nadużyć.

Sąd Apelacyjny nie podzielił tej argumentacji. W ocenie Sądu nie można skutecznie dochodzić zwrotu środków publicznych po wielu latach od ich udzielenia wyłącznie na podstawie ogólnikowego, nieweryfikowalnego ryzyka. Konieczne jest wykazanie konkretnych okoliczności, które świadczyłyby o rzeczywistym naruszeniu umowy subwencji, regulaminu programu albo wykorzystaniu środków niezgodnie z przeznaczeniem.

Stanowisko to wpisuje się w coraz wyraźniejszą linię orzeczniczą, zgodnie z którą sama negatywna rekomendacja CBA nie przesądza jeszcze o zasadności pozwu o zwrot subwencji finansowej PFR.

Przedsiębiorcy wykorzystali subwencje zgodnie z przeznaczeniem

W obu sprawach przedsiębiorcy wykazali prawidłowe wykorzystanie otrzymanych środków, które było zgodne z Umową Subwencji oraz Regulaminami. Subwencje finansowe zostały przeznaczone zgodnie z celem programu, w szczególności na utrzymanie działalności gospodarczej w okresie pandemii COVID-19 oraz utrzymanie zatrudnienia.

Co więcej, zarówno przedsiębiorcy, jak i osoby fizyczne z nimi związane, pozostawali niekarani. PFR nie wykazał, aby doszło do popełnienia przestępstwa, prania pieniędzy, działania na szkodę interesu majątkowego państwa albo innego konkretnego nadużycia uzasadniającego obowiązek zwrotu całej subwencji.

Sąd zakwestionował postanowienie Regulaminu PFR

Sąd Apelacyjny w Lublinie wskazał również, że postanowienie Regulaminu (§ 10 ust. 9 lit. b) Regulaminu 1.0 oraz § 11 ust. 11 lit. b) Regulaminu 2.0), na które powoływał się PFR, nie mogło stanowić skutecznej podstawy żądania zwrotu subwencji w realiach tych spraw.

W ocenie Sądu postanowienie to było nieważne z mocy prawa jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Przyznanie PFR możliwości żądania zwrotu całości subwencji wiele lat po jej wypłacie, bez wykazania rzeczywistych nieprawidłowości po stronie beneficjenta, prowadziłoby do nieakceptowalnych skutków dla przedsiębiorców.

Co te wyroki oznaczają dla przedsiębiorców pozwanych przez PFR?

Prawomocne wyroki Sądu Apelacyjnego w Lublinie mają istotne znaczenie dla przedsiębiorców, którzy otrzymali wezwanie do zwrotu subwencji albo zostali pozwani przez PFR.

Z rozstrzygnięć tych wynika, że:

• sama rekomendacja CBA nie wystarcza do zasądzenia zwrotu subwencji finansowej,

• PFR powinien wykazać konkretne naruszenia po stronie przedsiębiorcy,

• ogólne ryzyko nadużyć nie jest tym samym co faktycznie stwierdzone nadużycie,

• sądy coraz częściej krytycznie oceniają próby dochodzenia zwrotu subwencji po wielu latach od jej wypłaty.

Podobne wnioski pojawiają się również w innych publicznie omawianych sprawach dotyczących pozwów PFR, w których sądy podkreślały konieczność udowodnienia roszczenia, a nie jedynie powołania się na rekomendację CBA lub abstrakcyjne ryzyko.

Pozew PFR o zwrot subwencji — jak się bronić?

Każda sprawa wymaga indywidualnego podejścia. Doświadczenie naszej kancelarii pokazuje, że w sprawach o zwrot subwencji finansowej szczególne znaczenie mają:

analiza treści umowy subwencji i regulaminu obowiązującego w dacie jej zawarcia,

ustalenie, na co faktycznie zostały przeznaczone środki, weryfikacja, czy PFR przedstawił konkretne dowody nadużyć, ocena, czy rekomendacja CBA zawiera jakiekolwiek weryfikowalne informacje, podniesienie zarzutów dotyczących nieważności albo bezskuteczności postanowień regulaminu, wykazanie, że żądanie zwrotu całości subwencji jest nieproporcjonalne i sprzeczne z celem programu pomocowego.

Jeżeli otrzymali Państwo wezwanie do zwrotu subwencji finansowej albo pozew PFR, warto jak najszybciej przeanalizować dokumenty i przygotować strategię procesową. W wielu sprawach możliwa jest skuteczna obrona przed roszczeniami Polskiego Funduszu Rozwoju.